Το blog του Κωνσταντίνου Κατσιμίγα

Η Νυμφαια του Νομού Ροδόπης

Η ΝΥΜΦΑΙΑ ΤΟΥ Ν. ΡΟΔΟΠΗΣ

Αδημοσίευτη σπουδαστική εργασία στα πλαίσια μεταπτυχιακών σπουδών

Ιστορική Ανάλυση.

Η Νυμφαία είναι ορεινός οικισμός (υψ. 550 μ.) και βρίσκεται στο Ν. Ροδόπης, 18 χιλ. βόρεια της Κομοτηνής. Διοικητικά ανήκει στο Δήμο Κομοτηνής (μετά το σχέδιο «Καποδίστριας»), ενώ προγενέστερα ανήκε στην Κοινότητα Πανδρόσου. Κατοικείται αποκλειστικά από Τουρκόφωνους μουσουλμάνους. Η πληθυσμιακή εξέλιξη σύμφωνα με τις απογραφές έχει ως εξής (1928) 443 κατ., (1940) 440 κατ., (1951) 408 κατ., (1961) 458 κατ., (1971) 465 κατ., (1981) 399 κατ., (1991) 100 κατ., (2001) 70 κατ.(ΧΑΡΤΕΣ Ι και ΙΙ)

Η Νυμφαία έγινε γνωστή από το ομώνυμο Οχυρό της γραμμής Μεταξά (φωτ.1), στο οποίο έγιναν μάχες στις 6 και 7 Απριλίου του 1941, οπότε και κατελήφθη από τους Γερμανούς κατά την εισβολή στην Ελλάδα στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το οχυρό βρίσκεται 2 χιλ. δυτικά του οικισμού. Λίγα χιλιόμετρα βορειότερα, βρίσκεται το παλαιό τελωνείο της Νυμφαίας, όπου και η μέχρι το 1944 συνοριακή δίοδος προς τη Βουλγαρία (το τελωνείο έκτοτε δεν λειτουργεί).

Η Νυμφαία βρίσκεται σχεδόν επάνω στο φυσικό πέρασμα της Ροδόπης που οδηγεί βόρεια, από το αστικό κέντρο της Κομοτηνής, προς τη Βουλγαρική πόλη Κίρτζαλι, (100.000 κάτοικοι), και από εκεί στο Χάσκοβο και την Ανατολική Ρωμυλία (Στάρα Ζαγόρα κλπ).

Η γεωπολιτική θέση του οικισμού ουδόλως επηρέασε την οικονομία του. Η Νυμφαία ανέκαθεν ήταν ένας αδιάφορος οικισμός κτηνοτρόφων και μικροκαλλιεργητών γης.

Σήμερα η Νυμφαία συνδέεται οδικώς με την Κομοτηνή με δρόμο παράλληλο προς τον άξονα Κομοτηνή-Παλαιό Τελωνείο, με δρόμο μήκους 18 χιλ. εκ των οποίων τα 8 είναι ασφαλτοστρωμένα.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 70 ο περισσότερος πληθυσμός

μετανάστευσε στην Κομοτηνή και κατοικεί σήμερα στον συνοικισμό Μάστανλι.

Αναζητώντας πληροφορίες για την Νυμφαία από βιβλιογραφικές πηγές η τι διαδύκτιο, βρίσκουμε ελάχιστα πράγματα. Ο οικισμός συνδέεται αποκλειστικά με το Οχυρό και το Τελωνείο.

Ο καθ. Γιάννης Κίζης στην έκδοση «Ελληνική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική» στον τόμο Αν. Μακεδονία και Θράκη παραθέτει μόνο μια φωτογραφία του οικισμού και παραπέμπει σε δημοσίευμά του γράφοντος με τίτλο «Αναζητώντας την Αρχιτεκτονική φυσιογνωμία των αγροτικών οικισμών του Ν. Ροδόπης» που δημοσιεύτηκε στον 5ο τόμο της «Θρακικής Επετηρίδας», εκδ. Μορφωτικού Ομίλου Κομοτηνής το έτος 1984.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η περιοχή, ήταν απροσπέλαστη για τους μη μόνιμους κατοίκους, με απαγόρευση της διοίκησης μέχρι το 1992 (Απαιτείτο ειδική άδεια της Αστυνομίας).

Ο οικισμός δεν διαθέτει σχέδιο και δεν είναι οριοθετημένος.

Παρά τις επίμονες αναζητήσεις δεν ανεβρέθηκαν χάρτες του οικισμού.

.

Ευρύτερη Περιοχή – Φυσικό Περιβάλλον

Η Νυμφαία βρίσκεται στην καρδιά της ορεινής Ροδόπης και κατασκευάσθηκε σε υπήνεμη πλευρά ενός λαγκαδιού με προσανατολισμό Νοτιο-Δυτικό.

Οι πλησιέστεροι οικισμοί είναι ο Μύτικας (ανατολικά) και η Πάνδροσσος (Νότια).

Το γεωλογικό υπόβαθρο της περιοχής αποτελείται από τα μεταμορφωμένα πετρώματα της Ροδοπικής μάζας που αποτελούνται από γνευσιοσχιστόλιθους. Η περιοχή δεν θεωρείται σεισμογενής. Ανήκει στη ζώνη ΙΙ (μέτρια σεισμική επικινδυνότητα).Τελευταίος σεισμός με επίκεντρο την Κομοτηνή αναφέρεται το έτος 1784 εντάσεως 6,3 R.

Το κλίμα της περιοχής του οικισμού είναι ηπειρωτικό με ψυχρότερο μήνα τον Ιανουάριο.

Οι χιονοπτώσεις είναι συχνές από τον Δεκέμβριο μέχρι τον Μάρτιο.

Οι επικρατούντες άνεμοι είναι Βορειοανατολικοί περίπου 30% ακολουθούν οι Νοτιοδυτικοί (15%) και Βόρειοι και Νότιοι (10%).

Η περιοχή είναι μερικώς δασωμένη με κύρια δασικά είδη την δρυ, την οξιά και την χαλέπιο πεύκη. Υπάρχουν μικρές καλλιεργήσιμες εκτάσεις (πατάτες, καπνός, φασόλια, πιπεριές, μηδική, δημητριακά) και αρκετά βοσκοτόπια.

Από τη φωτογραφία του οικισμού και από τον χάρτη ΙΙΙ φαίνονται τα επιφανειακά ρέοντα ύδατα (νεροφαγιές) που οριοθετούν και τις συνοικίες του οικισμού. Οι νεροφαγιές αυτές δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν ούτε ρέματα, διότι έχουν ελάχιστο νερό.

Ακόμη και η «νεροφαγιά» Νότια του οικισμού δεν διαθέτει επαρκή ποσότητα υδάτων, με αποτέλεσμα οι δύο νερόμυλου του οικισμού (ο ένας σε λειτουργία) να βρίσκονται 1,5 χιλ. δυτικότερα, κοντά στο οχυρό, όπου συγκεντρώνονται περισσότερα ύδατα.

Είναι αυτονόητο ότι τα όποια ύδατα είναι ρέοντα, επιφανειακά και οι νεροφαγιές χρησιμοποιούνται και ως αποχετευτικό σύστημα ομβρίων και ακαθάρτων.

Στα χαμηλότερα σημεία του οικισμού και πλησιέστερα στις νεροφαγιές έχουν γίνει τα μαντριά (περιοχή «τζάν μαλλέ»-γειτονια της κουδούνας),για προφανείς λόγους.

Οι Συνοικίες.

Το γεωγραφικό ανάγλυφο είναι αυτό που ξεχώρισε τις συνοικίες στην Νυμφαία. Oi διάφορες νεροφαγιές χωρίζουν τις γειτονιές του μικρού οικισμού Η μεγαλύτερη γειτονιά βρίσκεται στο κέντρο και ονομάζεται (orta mahalle – μεσαία γειτονιά). Η ανατολική ονομάζεται (Yukarki Mahalle – πέρα γειτονιά). Η νότια (Karsi mahalle – απέναντι γειτονιά), ενώ η δυτική (Princa Mahalle – γειτονιά των Πρίνκα). Οι Πρίνκα ήταν μεγάλη οικογένεια κτηνοτρόφων που κατά την παράδοση πρωτοκατοίκησαν στην συγκεκριμένη θέση. Καθοριστικό ρόλο για τη δημιουργία των γειτονιών υπήρξε και η κλίση του εδάφους η οποία βοηθούσε και την αποχέτευση. Οι πιο βρώμικες χρήσεις (μαντριά) τοποθετούνταν χαμηλότερα και πλησιέστερα προς τον αποδέκτη (ρέμα).

Ο Πολεοδομικός ιστός.

Στην Νυμφαία δεν υπάρχει βασικό οδικό δίκτυο. Ο αμαξιτός δρόμος, φτάνει μέχρι το πλάτωμα, όπου βρίσκονται τα μοναδικά κτίρια του οικισμού εκτός κατοικιών (Σχολείο, τζαμί, εξέδρα ιμάμη που υποκαθιστά τον μιναρέ, καφενείο -τηλεφωνείο-παντοπωλείο). Από εκεί και για λίγα ακόμη μέτρα υπάρχει προσπέλαση σε τροχοφόρα, ενώ στη συνέχεια υπάρχει ένας δύσβατος κακοσυντηρημένος πεζόδρομος .Τα σπίτια δεν είναι κολλημένα μεταξύ τους και ο χώρος ανάμεσα σ’ αυτά αποτελεί και το «οδικό» δίκτυο του οικισμού. Πρόσφατα κατασκευάστηκε νέος δρόμος ανατολικά και βόρεια του οικισμού ο οποίος δίνει προσπέλαση οχημάτων στο βόρειο κεντρικό τμήμα του οικισμού. Στον οικισμό δεν υπάρχουν οικοδομικές νησίδες ούτε οικοδομικά τετράγωνα. Κάθε οικία είναι μεμονωμένη με την περίφραξή της η οποία σπάνια είναι κοινή με διπλανή. Αν συμβαίνει κάτι τέτοιο, ο διπλανός θα είναι στενός συγγενής (αδερφός – γιος κλπ.).

Κοινωνικό – Οικονομικό περιβάλλον.

Η κλειστή μουσουλμανική κοινωνία δεν επιτρέπει πολλές συναναστροφές. Επομένως δεν υπήρξε η αναγκαιότητα δημιουργίας χώρων συνεύρεσης κοινωνικών εκδηλώσεων και ψυχαγωγίας. Οι άντρες συναντώνται στο τέμενος και στο καφενείο, ενώ οι γυναίκες περιορίζονται σε επισκέψεις σε σπίτια συγγενών κυρίως τις μέρες του μπαϊραμίου. Παιδιά δεν υπάρχουν πλέον στον οικισμό και το σχολείο είναι κλειστό. Παλαιότερα τα παιδιά έπαιζαν στο προαύλιο του σχολείου την πλατεία αλλά και στα ρέματα του χωριού.

Κύρια οικονομική δραστηριότητα των κατοίκων της Νυμφαίας ήταν και είναι η κτηνοτροφία (αποκλειστικά αιγοπροβάτων). Κάθε νοικοκυριό έχει και λίγα μικρού εμβαδού χωράφια όπου καλλιεργούν για προσωπική κατανάλωση οπωροκηπευτικά, πατάτες και φασόλια.

Κάποιοι λίγοι κάτοικοι ασχολούνται με τη συλλογή και το εμπόριο καρυδιών ενώ ελάχιστοι εργάζονται εποχιακά στο δασαρχείο ή εμπορεύονται καυσόξυλα.

Σήμερα στον οικισμό διαμένουν περίπου 20 οικογένειες. Σχεδόν όλες διαθέτουν οχήματα τα οποία σε 25 λεπτά βρίσκονται στο κέντρο της Κομοτηνής. Το σχολείο δεν λειτουργεί, ενώ το καφενείο-τηλεφωνείο και παλαιοτέρα και παντοπωλείο, ανοίγει σπάνια.

Τα κτίρια.

Όπως προκύπτει από την φωτογραφική τεκμηρίωση, όλα τα σπίτια της Νυμφαίας είναι λιθόκτιστα με επικάλυψη ξύλινη στέγη και σχιστόπλακες επιφανειακής εξόρυξης

Λίθινοι είναι οι εξωτερικοί τοίχοι, οι οποίοι είναι και φέροντες του μεγάλου φορτίου της στέγης. Τα λοιπά εσωτερικά χωρίσματα είναι από μπαγδατί και τσατμάδες.

Το τυπικό σπίτι της Νυμφαίας ακολουθεί το πρότυπο ολόκληρης της Ορεινής Ροδόπης (Κ. Κατσιμίγας:Αναζητώντας την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία….κλπ.op. cit.) . Είναι διώροφο, χαμηλοτάβανο (το πολύ 2 μέτρα ελεύθερο ύψος) και η μία πλευρά του –συνήθως η βορινή- είναι «χωμένη» μέσα στη γη και (σκαριφηματική αποτύπωση σπιτιού στη Νυμφαία).

Στο ισόγειο βρίσκεται ο στάβλος και ίσως κάποια μικρή αποθήκη. Στον όροφο, όπου η πρόσβαση γίνεται μέσα από κάποιο χαγιάτι, βρίσκονται τα δωμάτια διαβίωσης (τουλάχιστον δύο), το μαγειρείο και άλλοι μικρότεροι βοηθητικοί χώροι. Παρατίθεται αντίγραφο αποτύπωσης κατοικίας στη Σαρακηνή Ροδόπης (από Ελληνική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική..op.cit)

Η τυπολογία είναι η γνωστή των ορεινών χωριών της βαλκανικής ενδοχώρας.

Το χαγιάτι είναι προσανατολισμένο συνήθως ανατολικά ενώ τα δωμάτια Νότια – Νοτιοανατολικά

Χαρακτηριστικά είναι τα μικρά παράθυρα τα οποία μετά τον πόλεμο «μεγάλωσαν ή ανοίχτηκαν νέα με διαταγή της διοίκησης λόγω της φυματίωσης που μάστιζε την ορεινή Ροδόπη» (Κ.Κατσιμίγας «Αναζητώντας την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία ….. κλπ. op. cit.).

Σε ένα τουλάχιστον δωμάτιο υπήρχε υποχρεωτικά τζάκι (φωτ.18). Το μεσοπάτωμα των σπιτιών ήταν ξύλινο ενώ σχεδόν παντού παρατηρούμε ψευδοροφή από μπαγδατί, (προφανώς για λόγους αποφυγής απωλειών θέρμανσης).

Στην περιοχή αφθονούν οι πέτρες, το χώμα και τα δέντρα. Αυτά είναι και τα κύρια υλικά δόμησης. Παρατίθενται αντίγραφα σχεδίων λεπτομερειών κτισμάτων από την ορεινή Ροδόπη του αρχιτέκτονα Κώστα Καλούδη (από τη δημοσίευση του Κ. Κατσιμίγα: Αναζητώντας την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία…op.cit.)

Στις λιθοδομές παρατηρήθηκαν τόσο ξηρολιθοδομές όσο και με χρήση λάσπης με άχυρα σαν συνδετικό κονίαμα.

Οι τοίχοι των περιφράξεων είναι αποκλειστικά ξηρολιθοδομές και ψηλές κατά τα μουσουλμανικά ήθη. Όπως προαναφέρθηκε τα εσωτερικά χωρίσματα είναι φτιαγμένα με μπαγδατί επιχρισμένα με λάσπη και ασβεστωμένα. Επιχρισμένη και χρωματισμένη μπλέ λουλακί είναι και η κύρια ή κάποια πλευρική όψη του σπιτιού. Στο ίδιο χρώμα συναντώνται και πολλά ξύλινα κουφώματα. Η ανεξήγητη αυτή ιδιαιτερότητα συναντάται μόνο στον οικισμό της Νυμφαίας (Γ.Κίζης, Κ.Κατσιμίγας op.cit.).

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στην λίθινη επιστέγαση των κτισμάτων όπου οι σχιστόπλακες επικάλυψης τοποθετούνται ραμματιασμένες σε αντίθεση με ότι συμβαίνει στην Ήπειρο, το Πήλιο κλπ. Αντίθετα, κακότεχνες είναι οι κατασκευές των ζευκτών όπου η αντοχή τους στηρίζεται στην ποσότητα της χρησιμοποιούμενης ξυλείας και λιγότερο στην τεχνική κατασκευής ζευκτών (εκλυστήρων κλπ.)

Οι ώρες διαμονής των ανθρώπων μέσα στα σπίτια είναι ελάχιστες και αυτό προκύπτει από τις μικρές διαστάσεις των χώρων.

Είναι προφανές ότι η διάταξη των σπιτιών λαμβάνει υπόψη του τον προσανατολισμό. Το χαγιάτι τοποθετείται ανατολικά για να εξασφαλίσει απογευματινή σκιά, ενώ τα δωμάτια τοποθετούνται νότια για προστασία από τους βορειοανατολικούς ανέμους ενώ κατασκευάζονται μικρά για την αποφυγή θερμικών απωλειών το χειμώνα. Το μεγάλο πάχος της λιθοδομής αλλά και χρήση λάσπης με άχυρα εξασφαλίζουν και σχετική δροσιά το καλοκαίρι. Ιδιαίτερες κατασκευές ηλιοπροστασίας δεν παρατηρήθηκαν.

Τα κτίρια όπως και ο οικισμός είναι προστατευμένα από τον άνεμο, από τον ορεινό όγκο που βρίσκεται βορειοανατολικά. Ωστόσο δεν παρατηρήθηκαν κατασκευές ή τεχνικές που να διασφαλίζουν τον επαρκή αερισμό του χώρου με τις γνωστές συνέπειες σε βάρος της υγείας των κατοίκων (αναφέρθηκε παραπάνω).

Μοναδικά στοιχεία – Μνημεία.

Όπως σημειώθηκε σε προηγούμενα κεφάλαια, τα μόνα κτίρια που δεν είναι κατοικίες στην Νυμφαία είναι το τζαμί με την ίδια μορφολογία, παντοπωλείο – καφενείο – τηλεφωνείο επίσης με την ίδια μορφολογία και το μεταγενέστερο και ατυχέστερο μορφολογικά δημοτικό σχολείο. Τα κτίρια αυτά βρίσκονται γύρω από το μοναδικό διαμορφωμένο πλάτωμα του οικισμού (όπου και το τυπικό πλατάνι και πρόσφατη κακόγουστη κρήνη). Μέσα στο πλάτωμα αυτό βρίσκεται και το μοναδικό στο Νομό Ροδόπης ειδικό βάθρο για τον ιμάμη που καλεί τους πιστούς για προσευχή .

Η ένταξη του οικισμού στο φυσικό περιβάλλον.

Ο οικισμός είναι άριστα συνδεδεμένος το φυσικό περιβάλλον. Για την ακρίβεια έχει προσαρμοστεί σ’ αυτό. Χρησιμοποιεί και εκμεταλλεύεται το ανάγλυφο, τις νεροφαγιές, το υπήνεμο της θέσης και την καλή θέα προς τη δύση όπου το λαγκάδι του οχυρού. Η χρήση των τοπικών υλικών (πέτρα, χώμα,ξύλα) βοήθησε στην πλήρη εναρμόνιση των δομημένων στοιχείων με το φυσικό περιβάλλον.

Η εξέλιξη στο χρόνο – προοπτικές.

Η Νυμφαία σχεδόν εγκαταλείφθηκε από τους κατοίκους της τα τελευταία 30 χρόνια, οι εναπομείναντες όμως είχαν στη διάθεσή τους δρόμο που τους επέτρεπε να βρίσκονται σε λίγα λεπτά στην πόλη, αλλά και να φέρουν σύγχρονα οικοδομικά υλικά αλλά και μη ανακυκλώσιμα απορρίμματα (πλαστικές σακούλες, είδη PVC, κλπ.).Στη Νυμφαία δεν γίνεται αποκομιδή σκουπιδιών και αυτά καταλήγουν στα ρέμματα.

Αποτέλεσμα της ευκολίας πρόσβασης και μεταφοράς, είναι η συντήρηση των υπαρχόντων κτιρίων με σύγχρονα υλικά χωρίς τις περισσότερες φορές με σεβασμό στο δομημένο και φυσικό περιβάλλον.

Για την Πολιτεία η Νυμφαία οικιστικά δεν υπάρχει (ο οικισμός δεν είναι ούτε οριοθετημένος). Και φυσικά δεν υπάρχει κανένας έλεγχος από καμιά δημόσια αρχή.

Ο οικισμός (όπως και όλοι οι οικισμοί της ορεινής Ροδόπης δεν τυγχάνουν

ουδεμίας προστασίας από το ΥΠ.ΠΟ και η αρμόδια Εφορεία Νεωτέρων Μνημείων προφανώς τα αγνοεί.

Τα τελευταία χρόνια έχει εκδηλωθεί μικρό ενδιαφέρον από Κομοτηναίους για απόκτηση κατοικίας στην Νυμφαία. Ήδη ένας μηχανικός έχει κατασκευάσει μία εξοχική κατοικία για την οικογένειά του.

Η γειτνίαση με την Κομοτηνή και η άμεση προοπτική κατασκευής του κάθετου οδικού άξονα της Εγνατίας (εκπονείται η μελέτη), ενδέχεται να αλλάξει ριζικά τις προοπτικές του πολύ ενδιαφέροντος αυτού οικισμού, για τον οποίο αν δεν υπάρξει η σχετική μέριμνα αλλά και γενναία κίνητρα θα πέσει ηρωικώς στο βωμό του εκσυγχρονισμού του αλουμινίου, του τσιμεντόλιθου και του ελλενίτ.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

 

 

1. Κώστας Κατσιμίγας «Αναζητώντας την Αρχιτεκτονική φυσιογνωμία των αγροτικών οικισμών του Νομού Ροδόπης». Θρακική Επετηρίδα, Τόμος 5ος, Κομοτηνή 1984. Εκδ. ΜΟΚ, 247 – 286

2. Γιάννη Κίζη «Ελληνική Παραδοσιακή Αρχιτεκτονική» Ανατολική Μακεδονία – Θράκη. Αθήνα 1990, Εκδόσεις Μέλισσα.

3. Μουτσόπουλος Ν. «Συμβολή στην τυπολογία και τη μορφολογία της Ελλαδικής κατοικίας, Θεσ/νίκη 1977.

4. Τεντοκάλλη Βάνα. Η οργάνωση του χώρου της κατοικίας ως έκφραση της δομής της οικογένειας. Η περίπτωση της Οργάνης, Θεσ/νίκη 1989.

5. Πολύδωρος Παπαχριστοδούλου. Οι Πομάκοι, 23ος Τόμος «Αρχείον του Θρακικού, Λαογραφικού και γλωσσικού θησαυρού» . Αθήνα 1958

 

3 Σχόλια »

  1. Kωστα
    ευχαριστω για τις πληροφοριες πολυ κατατοπιστικες και εκφραζουν αποψη ζωης …. Χρονια Πολλα!!!
    ζωη

    Σχόλιο από ζωη σιδηροπουλου — Δεκέμβριος 29, 2010 @ 10:15 μμ | Απάντηση

  2. Ενδιαφέρον

    Σχόλιο από Σάββας — Μαρτίου 29, 2015 @ 11:42 πμ | Απάντηση

  3. Πολύ ιδαίτερη και παράξενη η φυσιογνωμία του οικισμού. Το άρθρο είναι ένα μικρό διαμάντι με αυθεντικές πληροφορίες, μέσα στο πλήθος των άχρηστων πληροφοριών του internet.

    Σχόλιο από ΗΛΙΑΣ — Ιουλίου 2, 2016 @ 8:47 μμ | Απάντηση


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: