Το blog του Κωνσταντίνου Κατσιμίγα

Η εφαρμογή των Ν.2742/99 και 2508/97 στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης

ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ

«ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ – ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ – ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ- ΒΗΜΑΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ – ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ – ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΘΕΣΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ»

Ρόδος 26 – 27 Νοεμβρίου 2004

Εισήγηση:

Κώστας Κατσιμίγας

Αρχιτέκτονας – Χωροτάκτης

Αντιπρόεδρος Δ.Ε. ΤΕΕ Θράκης

Θέμα:

«Η εφαρμογή των Ν.2742/99 και 2508/97 στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης»

Στην περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης από το έτος 1997 ανατέθηκε μελέτη «Χωροταξικού Σχεδίου Περιφέρειας ΑΜΘ» στα πλαίσια του Επιχειρηματικού Προγράμματος «Περιβάλλον» (Ε.Π.ΠΕΡ).

Η μελέτη που εκπονήθηκε από το γραφείο της κας Μυρτώς Κορώνη παραδόθηκε τον Δεκέμβρη του έτους 1999 και κατά την προσφιλή συνήθεια του ελληνικού Δημοσίου τοποθετήθηκε στο γνωστό χρονοντούλαπο.

Στο μεταξύ και με την ίδια χρηματοδότηση στο ίδιο γραφείο ανατίθεται και εκπονείται μελέτη ¨Γενικών κατευθύνσεων ρυθμιζόμενης πολεοδόμησης (ΠΕΡΠΟ) για τον Ν. Ροδόπης». Η μελέτη παραδίδεται τον Ιούλιο του 2000.

Περί τα τέλη του έτους 2002 αφού στο μεταξύ έχει τεθεί σε ισχύ ο Ν.2742/99 η περιφέρεια ΑΜΘ ζητεί από τους φορείς την διατύπωση απόψεων επί του χωροταξικού σχεδίου της Περιφέρειας. Το ΤΕΕ Θράκης συγκροτεί ομάδα εργασίας και επεξεργάζεται την μελέτη Κορώνη.

Ύστερα από 4 μήνες δουλειάς η περιφέρεια εμφανίζει από το πουθενά μια νέα μελέτη βαφτισμένη αυτή τη φορά «Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης Περιφέρειας ΑΜΘ» σύμφωνα με το άρθρο 8 του Ν.2742/99.

Η μελέτη εμφανίζει ημερομηνία «Ιανουάριος 2002», παρουσιάζεται από το ΥΠΕΧΩΔΕ , ενώ ανεπίσημα ανακοινώνεται ότι σύμβουλος εκπόνησης της μελέτης υπήρξε ο συνάδελφος Καρανίκας.

Η ομάδα εργασίας του ΤΕΕ Θράκης επιλαμβάνεται και της νέας μελέτης και υποβάλει τις απόψεις και αντιρρήσεις της , που υιοθετούνται από την ΔΕ και την αντιπροσωπεία του τμήματος.

Οι παρατηρήσεις επικεντρώνονται στα παρακάτω βασικά σημεία:

1. Δεν καθορίζεται με σαφήνεια ο ρόλος της περιφέρειας ΑΜΘ στον εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνή χώρο και δεν υπάρχει καμία θεώρηση του ρόλου της περιφέρειας σε σχέση με την βαλκανική ενδοχώρα και τις εξελίξεις που συντελούνται.

2. Ενώ προβλέπεται δραματική μείωση του ποσοστού των απασχολούμενων στη γεωργία, δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη ή σχεδιασμός για την απασχόληση όλου του δυναμικού.

3. Δεν καθορίζεται με σαφήνεια ο ρόλος των αστικών κέντρων και δεν τεκμηριώνονται τα προβλεπόμενα μεγέθη τους .

4. Δεν γίνεται επεξεργασία για τις πιθανές κατευθύνσεις της διοικητικής και οικονομικής ανασυγκρότησης.

5. Στο πρόγραμμα δράσης δεν εξειδικεύονται οι απαιτούμενες για την εφαρμογή του Π.Π.Χ.Σ.Α.Α. ενέργειες , ρυθμίσεις, μέτρα και προγράμματα ,καθώς και οι πηγές χρηματοδότησης των προτεινομένων παρεμβάσεων.

6. Δεν γίνεται ανάλυση και επεξεργασία προκειμένου να προσδιορισθούν ποιοι μηχανισμοί των άρθρων 10,11,12 έχουν εφαρμογή (Περιοχές Οργανωμένης ανάπτυξης Παραγωγικών δραστηριοτήτων, ειδικών χωρικών παρεμβάσεων , Σχέδια ολοκληρωμένων Αστικών παρεμβάσεων κλπ.), σε ποιες περιοχές και για ποιους λόγους . Σημειώνεται ότι η περιφέρεια ΑΜΘ διαθέτει θαλάσσιο χώρο, νησιά, υδροβιότοπους προστατευμένους από διεθνείς συνθήκες, εθνικούς δρυμούς , εκτεταμένη άκρως ενδιαφέρουσα ορεινή ζώνη, περιοχές NATURA 2000, αλλά και μειονεκτικές περιοχές και ευαίσθητες πληθυσμιακές ομάδες (μουσουλμανική μειονότητα, παλλινοστήσαντες ομογενείς, αθιγγάνους κλπ.)

Το ΤΕΕ Θράκης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο θέμα της δημιουργίας δικτύου συνδυασμένων μεταφορών, καθώς και στην αξιοποίηση του ερευνητικού και επιστημονικού έργου του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης σε σχέση με τους παραγωγικούς τομείς της περιφέρειας.

Παρά τις αντιρρήσεις που εκφράστηκαν από το ΤΕΕ και όχι μόνο, τελικώς το ΥΠΕΧΩΔΕ στις 21 Ιουλίου 2003 ενέκρινε το Π.Π.Χ.Σ.Α.Α. της ΑΜΘ χωρίς σημαντικές διορθώσεις.

Πρόκειται για ένα σχέδιο γενικόλογο και ανώδυνο που μάλλον εξυπηρετεί την επιταγή της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποκτήσουμε χωροταξικές μελέτες και λιγότερο την ουσία της υπόθεσης. Άλλωστε ήταν καταγεγραμμένη η βιασύνη του τότε περιφερειάρχη να «τελειώνουμε με αυτήν την υπόθεση» και να κοιτάξουμε τις απορροφήσεις των έργων του 3ου ΚΠΣ.

Είναι περιττό να λεχθεί ότι μετά τη δημοσίευση στο ΦΕΚ της μελέτης , κανένας δεν ασχολήθηκε ξανά με το θέμα, ούτε το ΥΠΕΧΩΔΕ φρόντισε να ενημερώσει τους οργανισμούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης της περιφέρειας που εκπονούν η πρόκειται να εκπονήσουν ΓΠΣ και ΣΧΟΑΠ, που πρέπει να λάβουν υπόψη τους τη χωροταξική μελέτη.

Η προχειρότητα της μελέτης , αλλά και η αδιαφορία και περιφρόνηση προς τους θεσμούς καταδεικνύεται και από το γεγονός ότι για την πόλη της Καβάλας προβλέπεται η εκπόνηση ρυθμιστικού σχεδίου, γιατί έτσι αποφασίστηκε παλαιότερα, ενώ για την Κομοτηνή που είναι έδρα της περιφέρειας με σαφώς προσδιορισμένο μητροπολιτικό ρόλο προβλέπεται η εκπόνηση Γ.Π.Σ. Ωστόσο η Καβάλα προκήρυξε πρόσφατα μελέτη αναθεώρησης του ΓΠΣ της.

Θα πρέπει ασφαλώς να τονισθεί ότι τα Π.Π.Χ.Σ.Α.Α. δεν μπορεί παρά να είναι γενικόλογα, εφ’ όσον δεν εκπονήθηκε Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού ή ακόμη και Χωροταξικό Σχέδιο του κοινοτικού χώρου.

Με την ΕΠΑ 82-84 στην Περιφέρεια ΑΜΘ εκπονήθηκαν και εγκρίθηκαν περί τα 25 ΓΠΣ και αντίστοιχες πολεοδομικές μελέτες. Σε ορισμένες περιπτώσεις πραγματοποιήθηκαν και πράξεις εφαρμογής. Γ.Π.Σ. έγιναν στις πρωτεύουσες των Νομών της περιφέρειας Αλεξ/πολη, Ξάνθη, Καβάλα και Δράμα και σε άλλους ημιαστικούς οικισμούς. Η Κομοτηνή δεν απέκτησε ποτέ Γ.Π.Σ. λόγω πολιτικών παρεμβάσεων του ΥΠ.ΕΞ. Ο Δήμος Κομοτηνής κίνησε διαδικασία εκπόνησης το 1992 και η έγκριση εκκρεμεί μέχρι σήμερα λόγω του ότι τέθηκε σε ισχύ ο Ν.2508/97 και υπάρχουν αλληλοσυγκρουόμενες απόψεις για το τι ισχύει.

Παράλληλα σε περιορισμένο αριθμό μικρών οικισμών έγιναν πολεοδομικές μελέτες αφού προηγήθηκαν αποτυπώσεις και κτηματογραφήσεις. Σε ελάχιστες περιπτώσεις εγκρίθηκαν και προωθήθηκαν πράξεις εφαρμογής.

Σημαντικά προβλήματα αντιμετώπισε η Καβάλα με αλλεπάλληλες προσφυγές στο Συμβούλιο Επικρατείας και λιγότερα η Ξάνθη και η Ορεστιάδα.

Ωστόσο το σημαντικότερο πολεοδομικό εργαλείο έφτασε να είναι το Π.Δ. της 24.4./3-5-1985 «περί καθορισμού ορίων οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων» το οποίο στα χέρια κάθε κοινοτάρχη με την αμέριστη συνδρομή Νομαρχών και ΣΧΟΠ, «βοήθησε» γρήγορα και ανέξοδα στην ένταξη στο σχέδιο σημαντικών εκτάσεων.

Για να έχουμε μία εικόνα του πολεοδομικού καθεστώτος στο Νομό Ροδόπης αναφέρουμε ότι:

3 οικισμοί έχουν Γ.Π.Σ.

19 οικισμοί έχουν εγκεκριμένο σχέδιο

67 οικισμοί είναι οριοθετημένοι χωρίς σχέδιο

27 οικισμοί διαθέτουν σχέδιο διανομής του Υπουργείου Γεωργίας και έχουν επίσης οριοθετηθεί

9 οικισμοί έχουν σχέδιο διανομής του υπουργείου Γεωργίας ενώ

56 οικισμοί δεν ανήκουν σε καμία κατηγορία (πρακτικά για το Ελληνικό κράτος δεν υπάρχουν). Είναι οι άκρως ενδιαφέροντες αρχιτεκτονικά οικισμοί της ορεινής Ροδόπης.

 

Σήμερα η Αλεξ/πολη διαθέτει εγκεκριμένη τροποποίηση Γ.Π.Σ. με τις διατάξεις του Ν.1337/83, (από το 1999) ενώ εκπονείται πολεοδομική μελέτη και πράξη εφαρμογής. Το 2002 η έγκριση της ΖΟΕ Αλεξ/πολης προκάλεσε έκρηξη αντιδράσεων από τους ίδιους φορείς που πριν ένα χρόνο γνωμοδοτούσαν θετικά για αυτήν.

Στην πόλη της Ξάνθης εκπονείται μελέτη αναθεώρησης του Γ.Π.Σ. που ανατέθηκε πρίν από την ισχύ του Ν.2508/97 και βρίσκεται σε φάση έγκρισης της οριστικής μελέτης.

Όπως προαναφέρθηκε στην Κομοτηνή εκκρεμεί έγκριση της 3ης φάσης (μελέτη εφαρμογής) του Γ.Π.Σ. Ο Δήμος καθυστερεί φοβούμενος τις συνέπειες των ακατανόητων παρ.5 και 8 του άρθρου 4, περί εφαρμογής μέσου συντελεστή δόμησης, που ουσιαστικά σημαίνει μείωση των συντελεστών για όσο – και είναι πάντοτε μεγάλο – διάστημα εκπονείται η πολεοδομική μελέτη. Φυσικά η μελέτη αφορά το πολεοδομικό Συγκρότημα και όχι τον Καποδιστριακό Δήμο.

Οι ίδιες επιφυλάξεις υπάρχουν και από τον Δήμο Ξάνθης καθ’ όσον από την ΔΙΠΕΧΩ της περιφέρειας ΑΜΘ εκφράζονται επιφυλάξεις κατά πόσον η παρ.11 του άρθρου 4 (περί μεταβατικότητας) δεν έχει εφαρμογή στον μέσο συντελεστή δόμησης.

 

Μετά την ψήφιση του Ν.2508/97 στην περιοχή σχεδόν δεν κουνήθηκε φύλλο. Πέρα από την αναμονή μέχρι το έτος 2000 των προδιαγραφών δεν υπήρξε κανένα ενδιαφέρον για ανάθεση μελετών.

Θα είναι στρουθοκαμηλισμός να μην ομολογήσουμε ότι οι κύριοι φορείς ανάθεσης Γ.Π.Σ. και ΣΧΟΑΠ δηλαδή οι ΟΤΑ α΄ βαθμού, περί άλλα τυρβάζουν. Καμία Χωροταξική ή Πολεοδομική οργάνωση δεν είναι στους άμεσους στόχους των αιρετών και κατά συνέπεια καμία επένδυση για τέτοιες μελέτες δεν γίνεται, εφόσον δεν είναι άμεσα μετατρέψιμη σε ψήφους. Το μόνο κίνητρο που θα οδηγήσει στον Δήμαρχο σε ανάθεση τέτοιας μελέτης είναι οι ασφυκτικές πιέσεις που θα δεχθεί για επέκταση του σχεδίου πόλης.

Στην περιφέρεια ΑΜΘ μετά την ψήφιση του Ν.2508/97 και κυρίως μετά την Υ.Α. 9572/1845/2000 και σε σύνολο 55 ΟΤΑ, ανατέθηκε μόνο ένα Γ.Π.Σ. (Ίασμος Ν.Ροδόπης) ενώ έχουν προκηρυχθεί δύο (Καβάλας και Ελευθερών). Ενδιαφέρον έχουν εκδηλώσει οι Δήμοι Δράμας και Μύκης του Ν.Ξάνθης.

Πολύ σημαντική δουλειά έχει κάνει ομάδα εργασίας του ΤΕΕ υπό τον συντονισμό της συναδέρφου Βιβής Μπάτσου που δημοσιεύθηκε στο Ε.Δ. του ΤΕΕ με αρ. 2301/28 Ιουνίου 2004 που παρουσιάζει την τραγική εικόνα του σχεδιασμού του χώρου στην Ελλάδα. Με μία προσεκτική ανάγνωση των χαρτών θα διαπιστώσει κανείς σχετικά εύκολα και απλά ότι κάτι έχει αρχίσει να κινείται εκεί όπου υπάρχουν καλά οργανωμένες ΔΙΠΕΧΩ, όπως στην Κεντρική Μακεδονία, την Ήπειρο, τη Πελοπόννησο και το Νότιο Αιγαίο.

Αντίθετα σε ΔΙΠΕΧΩ απομεμακρυσμένων περιοχών όπως η ΑΜΘ η κινητικότητα είναι μικρή και οι λίγοι υπάλληλοι που διορίστηκαν με το ΑΣΕΠ και δεν κατάγονται από τη Θράκη έχουν βάλει λυτούς και δεμένους να μετατεθούν σε Αθήνα και Θεσ/νίκη.

Οι κύριοι φορείς ανάθεσης των μελετών αυτών που είναι οι Δήμοι δεν διαθέτουν κανένα στέλεχος ικανό να παρακολουθήσει και να επιβλέψει τέτοιες μελέτες. Στην ίδια άθλια κατάσταση βρίσκονται και οι λοιποί υποστηριχτηκοί μηχανισμοί: Νομαρχίες, ΤΥΔΚ. Ακόμη και οι ΔΙΠΕΧΩ αρνούνται επίμονα να αναλάβουν επιβλέψεις. Το θεσμικό πλαίσιο ανάθεσης υπηρεσιών συμβούλου από τους ΟΤΑ είναι ακόμη δυσκίνητο έως απαγορευτικό.

Οi Ο.Τ.Α. εκτός από τη χρηματοδότηση της μελέτης ΓΠΣ πρέπει να χρηματοδοτήσουν επίσης:

την προμήθεια ψηφιακών υποβάθρων

τυχόν μελέτες αποτύπωσης κτηματογράφησης περιοχών επέκτασης ή και υφισταμένων οικισμών

την πολεοδομική μελέτη

την πράξη εφαρμογής

Όλα αυτά για έναν Καποδιστριακό Δήμο 6.000 – 7.000 κατοίκων με περίπου 15 οικισμούς αντιπροσωπεύουν μία δαπάνη της τάξεως του 1.000.000 Ευρώ σε έναν χρονικό ορίζοντα δεκαετίας. Όπως προαναφέρθηκε ο κάθε Δήμαρχος θα προτιμήσει να κατασκευάσει άμεσα κάποιους δρόμους ή κάποια κτίρια παρά να δρομολογήσει μία κατάσταση που θα επωφεληθεί ενδεχομένως εκλογικά ο αντικαταστάτης του.

Όσον αφορά τις πράξεις εφαρμογής αυτές αποτελούν το μεγαλύτερο αγκάθι στην εφαρμογή των μελετών. Οι δαπάνες για τα έργα υποδομής κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα δεν καλύπτονται από τις εισφορές σε χρήμα των ιδιοκτησιών. Αντίθετα καλύπτουν μόνο ένα μικρό μέρος με αποτέλεσμα οι ΟΤΑ να δέχονται ασφυκτικές πιέσεις και να αναγκάζονται να προχωρούν σε τμηματικές πράξεις δημιουργώντας εντάσεις και κοινωνικές ανισότητες.

 

Ο Ν.2708/97 ισχύει εδώ και 7 χρόνια. Στο διάστημα αυτό δεν ολοκληρώθηκε και δεν εγκρίθηκε καμιά μελέτη.

Πόσος χρόνος πρέπει να περάσει ακόμη για να καταλάβει το ΥΠΕΧΩΔΕ ότι είναι ένας κακός Νόμος ή εν πάση περιπτώσει ένας Νόμος εκτός τόπου και χρόνου;

Δεν καταλαβαίνουν ότι κανένα ΓΠΣ δεν θα εγκριθεί από Δημοτικό Συμβούλιο όταν προκαλείται άμεση μείωση του Σ.Δ. για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα;

Δεν αντιλαμβάνονται ότι καμία μελέτη ΓΠΣ ή ΣΧΟΑΠ δεν μπορεί να χρηματοδοτηθεί και παρακολουθηθεί από μικρό Δήμο;

Δεν αναλογίζονται τις τεράστιες διαφορές ανάμεσα σε ένα αστικό κέντρο και έναν μικρό οικισμό που πρέπει να επεκταθεί για λίγα στρέμματα;

Τι χρειάζεται όλη αυτή η διαδικασία και η γραφειοκρατία; Προς τι όλος αυτός ο φτηνός λαϊκισμός της δήθεν λαϊκής συμμετοχής; Πότε και που σε μικρούς Δήμους εφαρμόσθηκαν όλες αυτές οι συντμήσεις του 1337/83 (ΖΕΠ, ΖΑΑ, ΖΕΕ, ΖΕΚ, ΖΥΠ, κλπ.); Γιατί δεν απλοποιούν τα πράγματα; Θέλουν πραγματικά να οργανώσουν τον ελλαδικό χώρο ή όχι;

Δυστυχώς είμαι υποχρεωμένος να καταλήξω στο συμπέρασμα ότι σκοπίμως οι νόμοι αυτοί γίνονται για να μην μπορούν να εφαρμοσθούν. Αναλογίζεστε τι πιέσεις θα ασκούντο, ενδεχομένως, στην κεντρική εξουσία για χρηματοδότηση υποδομών στις περιοχές επέκτασης, που δεν θα μπορούσαν να καλύψουν οι ΟΤΑ;

Είναι προφανές ότι η κεντρική εξουσία δεν είναι διατεθειμένη να εκχωρήσει επιπλέον πόρους στην αυτοδιοίκηση ή δε αυτοδιοίκηση έχει δείξει ότι είναι ανώριμη να τους διαχειριστεί.

Δυστυχώς βρισκόμαστε μπροστά σε ακόμη μία κακοδαιμονία της Ελληνικής πραγματικότητας.

 

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: